Welkom op mijn
Hobby Modelbouw site.

HET CLUBPROJECT “VLAARDINGSE HARINGBUIS ANNO 1792”

 In onze clubruimte er wordt door de leden aan gezamenlijke projecten gewerkt. Een project dat best spectaculair genoemd mag worden betreft een reconstructiemodel van de laatste haringbuis die in de achttiende eeuw bij de Vlaardingse werf “ ’s-Lands Welvaren” werd gebouwd.

ACHTERGROND

De benaming “Buis” is al erg oud en was al in de vroege Middeleeuwen in gebruik om een klein zeewaardig schip aan te duiden dat voor velerlei doeleinden werd gebruikt. De naam “Buis” treft men in de een of andere vorm aan langs de kusten van Scandinavië tot in de Middellandse Zee. In oude geschriften (10e eeuw) treft men reeds de benaming “Buis” aan. Vooral door de uitvinding van het haringkaken ontstond er behoefte aan een groter scheepstype waarmee men langer op zee kon blijven omdat de vangst nu aan boord geconserveerd kon worden. De benaming “Buis” slaat zodoende op verschillende scheepstypen die uiteindelijk grotendeels werden gebruikt als vissersschip. In de zeventiende eeuw was het scheepstype uitgerust met drie masten, waarvan men de twee voorste kon strijken als het schip aan het vissen was. We zien echter dat men in de achttiende eeuw een andere tuigage voerde. Het schip was toen slechts uitgerust met twee masten die niet meer tijdens het vissen werden gestreken. In diverse varianten is het scheepstype in gebruik gebleven totdat de haringvisserij uitsluitend met zeilloggers werd uitgeoefend. Deze omschakeling was pas voltooid tegen het eind van de negentiende eeuw.

De werven die dit soort schepen bouwden maakten praktisch geen gebruik van werktekeningen. Men maakte veelal gebruik van mallen en een bestek waarin de voornaamste afmetingen waren vermeld. Van deze bestekken zijn er wel enkele bewaard gebleven. Het Visserijmuseum te Vlaardingen beschikt dan ook over modellen die met behulp van bestekken uit 1598 en 1697 zijn gereconstrueerd. Merkwaardig is dat er van het laatste type tweemastbuis geen bestek kon worden gevonden. Het is te danken aan ons erelid Jo Ploeg, die als geen ander in staat is om met slechts enkele spaarzame gegevens een verantwoorde reconstructie te maken, dat we nu toch beschikken over een goed bruikbare tekening van een schip uit 1792. Ten aanzien van tuigage en zeilvoering zijn na het bestuderen van tientallen eigentijdse afbeeldingen in diverse musea nog voldoende gegevens boven water gekomen om ook hiervan een verantwoorde reconstructie te kunnen opzetten.

BOUWWIJZEVAN HET MODEL

De schaal waarop het model wordt gebouwd is 1/20 van de ware grootte. Aangezien het echte schip, gemeten over de stevens, een lengte had van 20,41 meter wordt het model iets meer dan een meter lang. Bij een model op deze schaal is het best mogelijk om de echte constructie in het klein na te maken. Toch hebben we besloten om een andere bouwwijze te kiezen. In plaats van een opbouw van een kiel met spanten waartegen de huidplanken worden aangebracht passen we bij het clubproject de zgn. stapelbouw toe. Hierbij wordt de vorm van de “waterlijnen” uit vurenhouten planken gezaagd die op elkaar worden gelijmd en in de vorm worden gevijld en geschuurd. Daarna worden de zichtbare inwendige onderdelen aangebracht en wordt het dek gelegd, waarna de huidplanken tegen de “massieve” romp worden gelijmd. Het voordeel van deze constructie is dat het werk relatief snel opschiet en dat het model een grote sterkte heeft.

Hierna worden de vaste onderdelen van de dekuitrusting, zoals masten, toegangskappen, betings, luikhoofden etc. geplaatst.

 STAND VAN ZAKEN BIJ HET CLUBPROJECT

De scheepsromp is opgebouwd uit planken en de vorm is zo goed mogelijk aangebracht. De romp bestaat uit een dekdeel en een onderstuk waardoor de bereikbaarheid is verbeterd en het detailwerk aan het dekdeel gemakkelijker kan worden uitgevoerd. De kiel en de stevens zijn ook gemaakt en worden in een later stadium aangebracht. De dwarsscheepse dekbalken zijn geplaatst en de langsscheepse eikenhouten schaarstokken zijn aangebracht.

De uitsparingen voor de verschansingsteunen zijn dmv. zagen vijlen en steken in het dekdeel aangebracht zodat we, alvorens de beide rompdelen op elkaar kunnen lijmen, eerst de dekplanken kunnen aanbrengen. Het meeste werk aan de kleinere losse onderdelen als toegangskappen, ankers, roer en betings is nu gedaan. De foto’s geven een indruk van het geheel.

                                                                                               Vlaardingen, 25 – 09 – ‘01